วิธีอ่านค่าสายตา สั้นสองร้อยคืออะไร (OD OS SPH PD)
เพิ่งตรวจตา แล้วใบค่าสายตาเต็มไปด้วย OD, OS, SPH, CYL, Axis, PD ร้านแว่นมักพูดว่า สั้นหนึ่งร้อย หรือ สั้นสองร้อย ตัวไหนที่ต้องใช้ตอน สั่งแว่นออนไลน์
นี่คือ วิธีอ่านค่าสายตา แบบที่คนไทยใช้กันจริง ทั้งตัวย่อบนใบ และคำที่พูดในร้าน
คำตอบสั้น ๆ: OD คือตาขวา OS คือตาซ้าย SPH -1.00 คือ สั้นหนึ่งร้อย SPH -2.00 คือ สั้นสองร้อย CYL กับ Axis คือสายตาเอียง ADD คือค่าอ่านหนังสือ PD คือระยะรูม่านตา ใช้จัดกึ่งกลางเลนส์
OD, OS และ OU ตาข้างไหน
ใบค่าสายตายังใช้ตัวย่อละติน:
- OD (oculus dexter) = ตาขวา
- OS (oculus sinister) = ตาซ้าย
- OU (oculus uterque) = สองตา
ตัวเลขข้างตัวย่อนั้นเป็นของตานั้น บางคลินิกเขียน RE และ LE แทน
SPH ค่ากำลังเลนส์หลัก
SPH (sphere) คือค่าแก้สายตาสั้นหรือยาว หน่วยเป็น ไดออปเตอร์:
- เครื่องหมาย ลบ (–) แปลว่า สายตาสั้น มองใกล้ชัด ไกลพร่า
- เครื่องหมาย บวก (+) แปลว่า สายตายาว
- ในร้านจะคูณด้วย 100 แล้วพูดเป็น “ร้อย” –1.00 = สั้นหนึ่งร้อย –2.00 = สั้นสองร้อย –4.50 = สั้นสี่ร้อยห้าสิบ
CYL และ Axis ค่าสายตาเอียง
สองช่องนี้มาคู่กัน และจะมีเมื่อคุณมี สายตาเอียง:
- CYL (cylinder) = ปริมาณที่ต้องแก้สายตาเอียง
- Axis = ตัวเลข 1 ถึง 180 บอกตำแหน่งของค่าเอียงบนเลนส์
ถ้าทั้งสองช่อง ว่าง ใบนี้ไม่ได้สั่งค่าเอียง ซึ่งเป็นเรื่องปกติ
ADD ค่าสำหรับอ่านหนังสือ
ADD คือกำลังขยายเพิ่มที่ส่วนล่างของเลนส์ ใช้กับ แว่นอ่านหนังสือ เลนส์สองชั้น และโปรเกรสซีฟ มักเท่ากันทั้งสองตา และเป็นค่าบวก
Prism
คนส่วนใหญ่จะไม่เห็นช่องนี้ Prism มีเมื่อคลินิกแก้การจัดตำแหน่งของตา ถ้าใบค่าสายตาไม่มี ให้เว้นว่างตอนสั่งออนไลน์
PD ตัวเลขที่คนลืมบ่อย
PD (pupillary distance) คือระยะระหว่างกึ่งกลางรูม่านตาทั้งสอง หน่วยเป็น มิลลิเมตร ใช้วางจุดศูนย์กลางเลนส์ให้ตรงตา
- PD มักไม่อยู่บนใบตรวจตา เพราะหลายคลินิกวัดตอนตัดแว่น
- วัดเองได้คร่าว ๆ: ใช้ ไม้บรรทัดมิลลิเมตร วางให้ตรงระดับตา มองตรง แล้ววัดจากกึ่งกลางรูม่านตาข้างหนึ่งไปอีกข้าง
- ค่า PD ผู้ใหญ่ที่พบบ่อยอยู่ราว 54–74 มม. ค่าของตัวคุณสำคัญกว่าค่าเฉลี่ย ถ้าไม่มั่นใจให้ร้านวัดอีกครั้งตอนรับแว่น
ตัวอย่างใบค่าสายตา
| SPH | CYL | Axis | ADD | |
|---|---|---|---|---|
| OD (ตาขวา) | –2.00 | –0.75 | 180 | — |
| OS (ตาซ้าย) | –1.75 | — | — | — |
ตาขวาสายตาสั้นเล็กน้อยและมีเอียงนิดหน่อย ตาซ้ายสายตาสั้นเล็กน้อยโดยไม่มีค่าเอียงบนใบนี้ ไม่มีค่าอ่านหนังสือ (เลือกแว่นสายตา.)
สั่งแว่นออนไลน์ด้วยค่าสายตา
- กรอก SPH, CYL และ Axis ของแต่ละตา ใส่ ADD เฉพาะเมื่อมีบนใบ
- กรอก PD
- เลือกสารเคลือบที่ใช้จริง เลนส์กันแสงสะท้อน ช่วยเรื่องแสงจอได้ตรงกว่าคำโฆษณาเรื่องแสงสีฟ้า (จ้องจอนาน อ่าน วิธีบรรเทาอาการเมื่อยล้าสายตา.)
ดูก่อนสั่งว่าใบค่าสายตามี วันที่ หรือไม่ หลายคลินิกใช้กรอบ 1–2 ปี และในไทยให้ยึดวันที่ที่นักทัศนมาตรระบุบนใบ
สรุป
วิธีอ่านค่าสายตา: OD/OS บอกข้างตา SPH คือกำลังหลัก CYL/Axis คือสายตาเอียง ADD สำหรับอ่านหนังสือ และ PD จัดกึ่งกลางเลนส์ (ดูแว่นขายดี.)
คำถามที่พบบ่อย
OD กับ OS คืออะไร
OD คือตาขวา OS คือตาซ้าย OU คือสองตา
ตัวเลข SPH หมายถึงอะไร
SPH คือกำลังเลนส์หลัก หน่วยไดออปเตอร์ ลบ คือสายตาสั้น บวก คือสายตายาว
ถ้าช่อง CYL และ Axis ว่าง
ใบนี้ไม่มีค่าสายตาเอียง ตอนสั่งแว่นให้เว้นช่องนั้นไว้
PD อยู่บนใบค่าสายตาหรือไม่
บ่อยครั้งไม่มี ให้ถามคลินิกหรือวัดก่อนสั่งแว่นออนไลน์
ค่าสายตาใช้ได้นานเท่าไร
ดู วันที่บนใบ หลายแห่งใช้ช่วง 1–2 ปี และคลินิกในไทยอาจกำหนดเอง ถ้าไม่มีวันที่ อย่าเดา
ข้อจำกัดความรับผิด: บทความนี้อธิบายตัวย่อบนใบค่าสายตา ไม่ใช่การตรวจตา หากต้องการค่าปัจจุบัน โปรดพบนักทัศนมาตรหรือจักษุแพทย์